In deze aflevering bespreek ik met Theo Mulder (Agro Mulder) over het waarom, wat en hoe van zijn omschakeling voor een een agro-ecologische bedrijfsvoering. En zijn zienswijze over de toekomst van het melkvee- en akkerbouw bedrijf. Daarbij duiken we diep in welke kennis ontsloten kan worden, om de omschakeling voor ieder die wil, in een stroomversnelling te brengen. “In de laatste 2 jaar is misschien wel het meeste gebeurt dan in de laaste 28 jaar.”
Het is een openhartige reflectie over gezondheid, (kunst)mest, Justus van Liebig, “de essentie van boer zijn”, mineralen, vitamines, inhoudsstoffen, weerbaarheid van de plant, de mens en de bodem. We bespreken “de vergeten sleutel” (te weten humus) die de bodemvruchtbaarheid ontsluit. Het blijkt dat zelfs de uitvinder van (kunst)mest (Justus van Liebig) is gaan inzien dat te veel zout strooien op het land, niet handig is voor de bodem, het bodem leven en daarmee ook de plant. Met alle negatieve gevolgen van dien in de vorm van plagen van insecten, schimmels en bacterien. De cruq zit in het voeden van de bodem, zodat de bodem voor je gaat werken samen met het gewas. En deze ambacht keert eindelijke langzaam weer terug bij de Nederlandse boeren.
En dan ben je weer terug bij het begin, dat de bodem de sleutel is tot gezond en voedzaam eten. Voedzaam voedsel heeft geen sausje nodig om lekker te smaken, het bevat van nature al de smaak door de volheid van nutriënten. En ook geen chemische beschermingsmiddelen, juist vanwege een gezonde weerbaarheid van bodem en plant.
We ontdekken dat landbouw eigenlijk gaat over voeden, met inhoudsstoffen die onze weerstand verhogen en daarmee ook vitaliteit. Dat het de bodem is die zorgdraagt voor een toekomstbestendige bestaansrecht van de mens op ons ruimteschip Aarde.
En dan ontdek je dat dit haaks staat op de diepgewortelde dogma dat gericht is op vullen. Een zienswijze van gewassen produceren vol met koolhydraten en eiwitten, wel handig vanuit energetische zienswijze, zonder echt te kijken naar wat er werkelijk aan inhoudsstooffen inzit dat nodig is voor een gezonde mens, dier en (eco)systeem.
“Met alle respect. Ik heb mijn bemesting leerboek van de middelbare landbouw school hier meegenomen en er staat een hoofdstukje in over compost. In 1976 hoefde ik dat hoofdstuk niet te leren. Dat kon ik overslaan. Het was toen belangrijker dat ik wist hoe kunstmest werkte.”
Gaandeweg laat Theo mij zien dat het tijd is dat we teruggaan naar de oorsprong van het woord ‘(ver)dienmodel’ en de rol van elke bedrijf in zijn leefomgeving. Want eigelijk zou elke bedrijfsactiviteit ten dienste moeten staan aan leefomgeving vanuit de volhoudbaarheid op een langere termijn. Het is juist deze wederkerigheid tussen mens en natuur die aan de basis moet staan van toekomstbestendig ondernemerschap.
Ik besef me dan ook dat wat (re)generatief echt kan zijn. Feitelijk is het dus een dienmodel van de mens aan de bodem (en dus aan de natuur). En alles wat de natuur aan overvloed beschikbaar steldt, kan dan ten dienste van de mens ingezet worden. Theo: “Goede landbouw (en daarmee regeneratief) is dus een teruggeef landbouw”.
Dat vraagt een heel andere kijk naar hoe de natuur voor jou kan werken. Voor Theo is het belangrijkste perceel van een boer, de vijftien centimeter tussen je oren. In de woorden van Theo “Jongens kijk naar die natuur, hoe die dat geregeld heeft. Daar kunnen we alleen maar van leren. En ik verwonder me steeds meer. Ik denk, wat een wonder.”
Ga er goed voor zitten en laat je inspireren wat er gebeurt als je gelooft dat het wel kan.
Wat blijft hangen na het luisteren? Misschien vooral de verwondering over de complexiteit en schoonheid van de natuur. En het besef dat kleine veranderingen, zoals een schooltuintje of een andere kijk op mest, grote impact kunnen hebben. De zoektocht naar een gezonde bodem is een zoektocht naar een gezonde samenleving.
👉 Fijn dat je dit gesprek op Nieuw Voer komt lezen en luisteren.
👉 Wil je ook bijdragen aan het succes van Nieuw Voer?
Kan je wat geld missen, maandelijks of eenmalig?
Mijn collectezak vindt hieronder met de betaallinks.
💲 collectezak👉 hier is de link
🌻 
👉Nieuw Voer: [https://nieuwvoer.nl/jouw-bijdrage-aan-meer-nieuw-voer/]
🌻 
👉 Petjeaf: (als je een factuur wenst) [https://petjeaf.com/nieuwvoer]
Maandelijks of eenmalig, met het bedrag wat het je waard is, wat als dat je ding is.
Als voorbeeld, een luisteraar doneerde €19,95 omdat dit de prijs was geweest van een goed boek over dat onderwerp.
Wat je ook kiest, hartelijk dank alvast voor je steun en veel lees / luister plezier.
Wie voedt de wereld nu echt?
Vandana Shiva heeft een prachtig mooi boek geschreven ‘Wie voedt de wereld nu echt?’. Want wat blijkt; het zijn de vrouwen in Azië en Afrika die met hun blote voeten de bodem structuur in tact laten. En het land cultiveren met een hogere productiviteit en efficiëntie zonder input van chemicaliën. Met andere woorden het kan wel dat je landbouw kan bedrijven zonder chemische input!
Zie ook het gesprek met Ronald van Marlen, die aangeeft dat het ze smallholders zijn die 70% van de wereldwijd voedsel produceren
Samenwerken met de natuur (en kwamtum mechanica)
Het blijkt steeds meer dat het hebben van een vitale kringloop, het uitgangspunt is voor alles wat daaruit voortvloeit. En dus de basis is voor een vitale leven wat van de bodem voortvloeit. In de woorden van Theo: “Dankzij de spoorelementen zitten wij hier aan tafel. We hebben driekwart van periodieke systemen in ons, ook een beetje goud en platina dus. Dus als het niet in die bodem zit, hoe kan het dan in de plant komen en dan in onze voeding komen?”.
En dan is de overeenkomst tussen ons brein en de bodem niet vergezocht. Theo: “die 15cm tussen onze oren worden dus aangestuurd door de microben in onze buik die gevoed worden door ons eten”. Dus met andere woorden wat we eten bepaald deels hoe en wat we denken. En het belang van gezond, voedzaam en nutrienvol eten voor de menselijke weerbaarheid begint evident te worden. Dus het wordt met de dag belangrijker dat we als menselijke ras onze bodems met respect en dienbaarheid gaan behandelen. ”En ik heb heel veel geleerd van professor Higa, dat is de grondleger van EM, effectieve micro-organismen. En professor Higa zei, goede landbouw is een heleboel uit een klein beetje, zonder te verschralen.”
Zie ook het gesprek met Marco van Es, over de link tussen bodem, plant, darmen en gezondheid.
Een oude boeren ambacht, samenwerken met de microbiologie
In de dagelijkse praktijk maakt het Theo niet zoveel uit waar zijn boeren willen beginnen om het handiger te doen. Elke vertrekpunt betekend dat de boer gaat nadenken over de rol en werking van de microbiologie voor zijn bodem en gewas. De eerste 15cm van de bodem de sleutel is van elke boeren bedrijf, melkvee als akkerbouw.
Begrijpen hoe humus gemaakt wordt en werkt, is cruciaal om de toekomst van elke boerenbedrijf. In de woorden van Theo: “Want er is 1 natuurwet in de natuur, de aarde (soil) bedekt zichzelf altijd met planten als er vocht is”. En dan kan je kiezen uit vele soorten compost vormen zoals compost thee, terra preta, bokashi en anderen. “En als we dat wereldwijd doen, dat is de vergroenen en humus bouwen in die bodem, dan gaat je bodem meer werken als een spons”. Theo is bezig om deze kennis om te zetten in zijn Humus academie, zodat de boeren elkaar kunnen helpen om hun humus laag te vergroten.
Zie ook de gesprekken met Erwin Westers en bodem schimmel specialist Pius Floris
Theo deelt zijn ervaring van een conferentie in Noord Korea, waarbij hij met de internationale EM netwerk de Noord Koreaanse boeren, de oude ambacht van bokashi weer leerden ontdekken. Wat blijkt, het is mogeljk om met bokashi de menselijke poep en plas dusdanig te fermenteren dat wormen en virussen worden afgebroken tot aminozuren (vanuit de oorspronkelijke eiwit). Theo vult aan: “Dat bokashi oud is heeft CF Kung laten zien in zijn boek ‘4000 jaar kringloop-landbouw’dat hij 100 jaar geleden geschreven heeft.””
Is het dan niet relevant om naar de wereldwijde kennis te kijken in de huidige transitie. En leren los te laten dat het allemaal meer en meer moet. En durven de huidige kaders los te laten en te dromen van een wereld zonder landbouw chemie.
Kwantum-mechanica, water en elektromagnetische energie = de basis van de natuur
In dat licht loopt de biodynamische landbouw best wel ver vooruit. Juist door te begrijpen hoe gewassen meebewegen met de aardse tijd, kan je als boer (en dus landschapscultiveerder) met veel minder werk meer gedaan krijgen. Theo geeft een een voorbeeld: “Nou ja, water is een informatiedrager en water heeft invloed op resonantie (geluid). En ja dat dat zagen wij twintig jaar terug onder microscoop al dat dat dat positieve bacteriën beter groeiden en dan negatieve.” En we weten dat de aarde soms positief en soms negatief locaal geladen is. En dit heeft invloed op het biologische leven. Theo vult verder aan: “Ja je hebt paramagnetische lading en diamagnetische lading. En dat hangt een beetje van hoe ver je ook boven de grond zit. Boven 60, 70 centimeter komt er weer een beetje een andere laag. En dat kun je ook aan de maaien zien. Die heeft het eerst heel moeilijk. Dan zit je op tafelhoogte, zeg maar. En dan ga je met vakantie, en twee weken later staat ineens veel hoger.” Theo raad aan om het werk van Phil Callahan te lezen.
Zie ook de gesprekken met kwantumlandbouw denker Henk Kieft en Maarten van Schijndel over onder andere Victor Schauberger
Fractals en getal 7
En we leren dat 7 best een bijzonder nummer is. Theo: “ We hebben zeven wereldzeven, zeven continenten, zeven granen om ons te voeden, de golven van de zee die zijn zeven keer zo lang dan ze hoog zijn, zeven grondtonen in de muziek en zeven regenboogkleuren. En dat hebben we fractals en de goude snede, die laten zien dat de natuur wiskundig alles heel mooi weet op te lossen.
Als brug, verteld Theo over Jaap van Bruggem. Inmiddels overleden en oud hoogleraar aan Wageningen. Nadat Jaap het boek ‘de geheimen van de vruchtbare bodem’ uitlas viel bij hem het kwartje, het is de bodem. niet alleen stikstof, fosfaat, kali. Het gaat eigenlijk om het microbioom, die het bodemleven maakt. En Jaap kon dat in een veel breder perspectief plaatsen.
De bekentenis van Justus van Liebig (chemicus) als kunstmest uitvinder
We bespreken het boek ‘De zoektocht naar de kringloopbouw’. Het boek is een publicatie van Justus van Liebig waarin hij zijn spijt betuigd van zijn kunstmest uitvinding. En welke door Theo in de archieven van Wageningen is gevonden. Een ander leuk feitje is dat Justus van Liebig ook uitvinder is van het vlees bouillonblokje (1847).
De geschiedenis van de afgelopen wereldoorlogen (I & II) laat een beeld zien van een chemische industrie dat de grondstoffen leverde van beide oorlogen (Fosfor en Nitraat) instaat is gebleken de landbouw te verleiden om deze zouten in te zetten voor een (tijdelijke) hogere opbrengst. Iets wat goed inspeelde om na de oorlogen de bevolkingen te kunnen voeden, nadat de logistieke ketens waren ingestort.
Het is dan ook niet raar dat Nederland verslaafd geraakt is aan de kunstmest, als je beseft dat de Nederlandse staat eigenaar was van DSM Kunstmest Fabriek. En de staat ook beschikking had over eigen gas uit Groningen. Kunstmest is vaak goedkoop door politieke keuzes, maar dat heeft dus nu grote gevolgen voor de bodem en het milieu.
Theo verteld dat Justus zich op latere leeftijd begon te realiseren dat (kunst)mest een zoute (minerale) mest is, dat het aanwezige organische verbindingen (humus) ‘verbrand’. En Justus realiseerde zich dat ‘Goede landbouw een teruggeef landbouw’ model is”.
Te veel stikstof (N verbindingen) in de plant en bodem, verzwakt zowel de bodem als plant, met plagen als gevolg. Deze plagen in de vorm van schimmels en insecten, zien dat het niet goed gaat met de plant en dat is het signaal voor hun om de plant af te breken
In de landbouw begint het mineraal denken langzaam plaats te maken voor microbiologisch kringloop denken. Want Theo legt uit dat planten heel veel aminozuren en eiwitten kunnen opnemen met behulp van de aanwezige microorganismen. Theo: “Eiwit is 16% stikstof, zo zit eiwit in elkaar. En bacteriën bestaan voor 95% uit eiwit, dus uit stikstof. En als die bacterie afbreekt, dan zijn het eiwitten die rechtstreeks de plant inkunnen, via de mycorrhiza schimmels.”
De mest-transitie & invloed van Peter Vanhoof
Een van de adviseurs van CO2L advies, Peter Vanhoof heeft de Topmest awards in het leven geroepen. Dit om de melkveehouders te helpen om te leren kwalitief betere mest te produceren. Voor context: “Nederlandse mest is vooral drijfmest door de ligboxstallen, waarbij de poep en plas gemengd worden en met elkaar gaan reageren”.
Wat blijkt “de Nederlandse melkveehouders zijn instaat veel betere en goede mest te maken. Het kunstmest gebruik kan omlaag. En de ammoniak uitstoot neemt af als we de koeien minder eiwitten voeren (krachtvoer)”. En dat blijkt goed meetbaar te zijn. Theo: “”Ja, we hebben nu klanten die melken met een ureum van 11, 12 nu (getal voor eiwitbenutting, staat op melkbriefje) en dat is een heel laag uream getal. Dan heb je ook geen ammoniak vervluchting”. En zo wordt mest eindelijk als verdienmodel in plaats van een kostenpost!
De boer wordt de dokter van de toekomst
En dan is het niet vreemd om de verbinding te leggen dat de boer mogelijk wel de dokter (of wel apotheek van de toekomst) is. De link met het Holobioom project is snel gelegd, alsook de koloms van Prof Smallhout. Prof Smallhout zag als jonge anesthesiologist in dat de natuur veel meer te bieden heeft in een wereld waarin de kosten voor zorg elk jaar blijven groeien. “De medicijnen van de boer mogen wel wat kosten. De apotheek is veel duurder” is een van zijn uitspraken. Zo zijn er artsen in Belgie die steeds meer de verbinding met de boer opzoeken om het hoofd te bieden tegen de toenemende zorgbehoefte en de druk van de pharmacie.
Wat duidelijk is dat Boeren, koks en dokters allemaal verbonden met elkaar zijn door voeding. Zie ook het gesprek met Rob Baan.
Nederlanders zijn volgens Theo ‘woners’ in plaats van ‘eters’. Toch groeit het besef dat goed en puur eten belangrijk is. Kooklessen en smaaklessen zouden weer terug moeten komen op school. Koken is immers ook scheikunde en biologie. En dan wordt duidelijk dat de eetcultuur van een land een directe relatie heeft met hoe zij naar de landbouw kijkt. Wanneer smaken, koken en eten weer terugkomt in het onderwijs, dan kan je het verhaal vertellen van een voedzame eetcultuur. En daarmee kan de rol van de boer als hoeder van gezondheid ook veel prominenter naar voren komen. En kan het aanzien van de boer weer op gelijke hoogte komen als die van een ingenieur.
Zie ook de gesprekken met Rob Baan en Michiel Korthals
Landbouw uitgemolken als leverancier voor de groot industrie
Om de wereldwijde landbouw in perspectief te plaatsen legt Theo dat als volgt uit “Wij verliezen op dit moment dertig voetbalvelden per minuut wereldwijd aan landbouw grond en daarmee humus rijke bodems”. “Wereldwijd drukken wij in de landbouw in een hokje, want zij leveren grondstoffen en er wordt gekocht door een industrie. Ja en voor hun is het de grondstof. Die willen ze tegen de laagste prijs hebben. Maar wij schieten onszelf in de voet.” Theo constateerd dat de meeste inkopers en hun directies een blinde vlek hebben dat zij eigenlijk grotendeels hiervan verantwoordelijk voor zijn. Theo merkt dat ze moeite hebben in te zien dat juist het lineaire denken tot gevolg heeft dat bijvoorbeelde de lekkerste cacao steeds minder beschikbaar komt doordat ze nooit met de boer gesproken hebben over het belang van de bodem.
De bodem (Soil) als spiegel van onze ziel
Opvallend is dat wanneer de bodem (soil) weer centraal staat in de bedrijfsvoering dat dit meteen ook een spiegel is naar jezelf (niet alleen voor de boer, voor iedereen die besef dat voeding van levensbelang is). Op het moment dat je geeft om de bodem en deze vertroetelt, dan erken je dat er kringlopen zijn. Dan erken je dat biodiversiteit belangrijk is. En dan begin je in te zien dat er allerlei biochemische processen eraan ten grondslag liggen. En daarmee weerbaarheid vertaald in inhoudsstoffen en fytonutriënten. En als we meer bodem vruchtbaarheid terugbrengen, dan “creëren we waterberging. CO2 opslag, vitaal voedsel en we kunnen het landschap mooier maken”.
Het is dan best bijzonder dat als we als westerse wereld weer respect tonen aan de aarde, we dan ook de watercyclus herstellen en daarmee het locale klimaat en de winden. Dan komt het toch best dichtbij, dan liefhebben van onze omgeving ineens zoveel goed brengt. Iets wat de oude beschavingen die meer in de natuur leefden toen ook al wisten. En trek je dat door, dat wanneer weer alles in bodem, de plant en zijn kringlopen zit, er weer levenskracht in de biodiversiteit komt te zitten. Alles komt weer tot leven en gaat bloeien. Dan gaat het handiger doen dan dus ook over hoe we naar onze eigen wereld kijken.
Ik besef mij dat de melkveehouder zich vaak geen akkerbouw vindt, terwijl het een wel een akker is waarop zijn gras groeit. Want het groeien van gras is een vorm van akkerbouw (het bewerken van een akker).
Waarom heeft Nederland geen bodem stichting zoals de andere landen wel hebben
Wij hebben in Nederland helemaal geen stichting die de bodem centraal stelt en daar onderzoek naar doet zoals de Soil Conserve Serve (USA), Soil Association in de UK en in Duitsland / Oostenrijk/ Zwitserland / Frankrijk.. ? Zou dat dan de reden zijn dat we hier in Nederland zoveel moeite hebben de bodem weer in het verdienmodel te zetten? ER is zo’n grote kennisleemte in Nederland, dat terwijl er rond ons al zoveel meer aandacht is voor de bodem. Het is best bijzonder dat we een ReGeNL project nodig hebben om de Nederlandse academische wereld zo ver te krijgen om die kennis te gaan valideren voor de Nederlandse landbouw industrie. Dat terwijl het allang in de buitenslandse academia is gevalideerd….
Het (ver)dienmodel van de landschapscultivatie & perspectief
Voor Theo is het evident dat het woord (ver)dienmodel aan een upgrade toe is. “het is een dien model aan de samenleving op een langere termijn. En dus ook vanuit wederkerigheid.” En dan is de brug naar de vraag of de tijd rijp is om de “de boer de dokter van de toekomst (nutriënten dichtheid in voeding) te zien.
Ik besef mij dan nu pas dat het voorvoegsel ver misschien dan in de Nederlandse taal verbonden is geraakt met een vorm van extractie in economische termen. Je zou dan regenerative dan kunnen zien als een dienmodel. Landcultivatie is een bodembeheer systeem met een waarde voor het biodiversiteit systeem en daarmee dus een winstmarge (de wederkerigheid naar de natuur) om toekomstbestendig te kunnen samenwerken.
Samen met zijn netwerk is Theo bezig om te laten zien dat de excell sheet van boeren die bodems centraal stellen een veel betere is dan de gangbare bedrijfsvoering. Theo geeft aan dat het mogelijk is om te schakelen zonder een grote dip in winstgevendheid en soms wel direct betere verdienmodel. Dat kan alleen als de boer de bodem als zijn vriend gaat erkennen.
Dienend leiderschap in de landbouw, rentmeesterschap en liefde voor je eigen bodemhumus
Theo geeft aan dat je gemiddeld zeven keer iets horen voordat je naar handelt. En heeft invloed op de manier hoe je met mensen omgaat. “Ja, dus je kunt niet tegen die boer zeggen dat moet je nu zo doen. Ja, hij moet het ook internaliseren. Gemiddelde moet je het zeven keer horen en en tijd hebben om het te internaliseren.” En daarnaast valt het mij op hoe belangrijk het is dat je als mens je blikveld verruimt. En opnemen van nieuwe inzichten en begrijpen hoe het in andere landen aan toe gaat, maakt het mogelijk je eigen uitdagingen in perspectief te plaatsen. Theo: “En dat het in deze tijd belangrijk is om zelf op onderzoek uit te gaan en jij bij te scholen hoe het handiger kan de bronnen zijn er, de mensen en netwerken zijn er.” “En vooral wat mij op dit moment opvalt jonge mensen die hoeven niks af te leren. Zij durven het anders te doen en weten hun vaders te overtuigen.”
En dat geld niet alleen voor de boer, dat geldt voor iedereen die begint in te zien dat onze gezondheid begint bij een gezonde en nutrientvolle bodem.
Landbouw visie & zelfvoorziendheid, wat is onze zelfredzaamheid bij een calamiteit
Dat Nederland zeer efficient is ingericht, maakt ons dan ook zeer kwetsbaar. Theo licht dat toe me een voorbeeld: “In de gemiddelde stad is voor drie dagen eten, zo hebben we dat just in time ingeregeld. En als er dan wat gebeurt, zoals een stroom storing, dan gaat de voedsel koeling ook spaak. En dan is er na gemiste 7 maaltijden ineens wanorde…”
Tot slot, het belang van taal
Door de vele woordspelingen van Theo doet het mij wel beseffen dat de Nederlandse taal woorden heeft die misleidend zijn voor wat de echte betekenis van het woord. Taal is daarmee dan ook heel belangrijk om de essentie van het vraagstuk terug te brengen naar de kern. We laten ons vaak misleiden door het dogma zonder stil te staan bij de woorden die erin zitten, zonder het gevoel aan het woord te laten over wat die ervan vindt.
In de woorden van Theo: “Jongens en meisjes, kijk naar die natuur, hoe die dat geregeld heeft. Daar kunnen we alleen maar van leren. Daar kunnen we alleen maar van leren. En ik verwonder me steeds meer. Ik denk, wat een wonder.”
Echte biodiversiteit is geen fabel uit een boekje
Ons ons gesprek zijn een aantal boeren naar voren gekomen die ik hieronder bespreek.
Arjan van Buuren laat zien in wat hij in 5 heeft weten te realiseren. Wanneer je zijn erf betreet dan valt het op hoeveel leven er op zijn akkers leeft, het is een levendigheid van geluid. De houtwallen zaten vol met vogels. Het is alsof het leven is teruggekeerd en dat lees je ook zo mooi terug in zijn boek. Opvallend dat hij op zijn manier dienend is aan de natuur. En op het moment dat je dienend bent, creëer je de biodiversiteit en dan krijg je die energie weer terug”
Arnold van Woerkom (Bodemisch boeren) gebruikt voor zijn akkers mengels waar heel veel spoorelementen (96) in zitten. Want Arnold teelt aardappels voor de zorg waarin hij ervoor zorgt dat deze alle voedingsstoffen bevatten zoals een aardappel bedoelt is. Maar zijn aardappelen hebben geen last van schurft. “Uh kijk, als de weerstand in de bodem hoger is, is de weerstand van de plant ook hoger”
Christina Jones ontdekken dat er tussen de morinowollen veel verschillende zitten die terug te brengen zijn naar de bodems waar de schapen grazen. Thoe: “ze ontdekte dat stressfactoren effect hebben op de wol. Maar geen water een paar dagen of stressfactoren en ook de bodem heeft effect op de kwaliteit van de wol.” En toen is ze bodem deskundige geworden.
Pius Floris heeft in een eerdere podcast uitgelegd dat spoorelementen invloed hebben op de cel structuur en de celstrekte van planten en wat eruit komt. Hij had toen nog de suggestie gedaan dat het super interessant zou zijn om de cellen van de glastuinbouw gewassen onder een microscoop te leggen naast een gewas noem dat maar even regeneratief of biodynamisch geteeld wordt om eens te zien wat dat op celniveau de invloed heeft.
John Kempf is een amish boer uit de VS, die heel veel onderzoek doet naar het ecosysteem van de plant. Hij heeft een pyramide model ontwikkeld waarbij de plant de onderkant als een piramide is en de grond is de fundering. Theo legt uit: “Een plant maakt eerst suiker. Ja, en dan heb je koolstof nodig, zuurstof en waterstof, maar eigenlijk nog heel weinig mineralen. Dus de witte suiker noemen ze ook wel eens de witte sloper. Ja, de witte sloper daar maakt een plant eiwit. Dan heb je nog zwavel, fosfor en stikstof nodig. Ja, in hoofdlijnen dan maakt een plant vet en vet is energie. Vet is energie, dan neemt een plant mineralen op. Sporenelementen, vitamines, aroma’s en dan heb je weer die smaak. Ja dan dan heb je aroma nodig, geur en de top van de piramide. En dat noemen we ook wel secundaire metabolieten of auxine. Dat zijn de gezondheidsbevorderende stoffen. Ja, maar heel vaak zijn die top van de piramide er niet meer in en dan is ie niet weerbaar genoeg, heeft ie niet weerbaar. “
Qoutes
“hoe meer ik mij in meer gaan verdiepen, hoe nederiger ik word”
“wetenschap. Dan zet je het weten in een schaapje”
“Dan vind ik het Engelse woord research veel mooier. Wij hebben het nog niet gevonden. Dan moet je zoeken.”
” (Op)voeding van kinderen en het is bijzonder dat het woord voeding er in.”
Referenties
Symphony of Soils – https://www.symphonyofsoils.nl/
Mulder Agro – https://www.mulderagro.nl/
CO2L advies – https://www.co2lfarming.nl/
Boeken
1. “Bodemgezondheid” (Tom Schilder/Gouwe) Dit boek vormt de basis van het gesprek en legt de link tussen bodemgezondheid en menselijke gezondheid. Het laat zien dat kennis over het belang van een gezonde bodem al decennia oud is, maar vaak vergeten wordt. De ontdekking van het boek inspireerde de spreker om dieper in de relatie tussen landbouw en gezondheid te duiken.
2. Publicaties van Justus Von Liebig Von Liebig was een pionier op het gebied van kunstmest, maar kreeg later spijt van de negatieve effecten ervan op de bodem. Zijn werk benadrukt het belang van balans in landbouw en waarschuwt voor de gevaren van eenzijdig gebruik van kunstmest.
3. “Life in the Soil” (DVD) Deze documentaire visualiseert het leven in de bodem en maakt duidelijk hoe belangrijk een rijk bodemleven is voor vruchtbaarheid en gezondheid. Het inspireerde zelfs artsen om anders naar landbouw te kijken.
4. “4000 jaar kringlooplandbouw” (C.F. Kung) Dit boek beschrijft hoe in Azië al duizenden jaren circulaire landbouw wordt toegepast, met technieken als bokashi. Het onderstreept het belang van traditionele kennis en kringlopen in de landbouw.
5. “The Wizards and the Prophets” Dit boek zet twee visies op landbouw tegenover elkaar: technologische vooruitgang versus regeneratieve, natuur-inclusieve landbouw. Beide stromingen hebben hun waarde, maar het boek laat zien dat een integrale benadering nodig is voor de toekomst.
6. Alexander von Humboldt (biografie) De ontdekkingsreiziger Humboldt zag al vroeg de samenhang tussen ecosystemen en waarschuwde voor milieudegradatie. Zijn observaties zijn nog steeds actueel en inspireren tot een bredere kijk op natuur en landbouw.
7. “Down to Earth” (Jozef Visser) Jozef Visser bestudeerde oude landbouwboeken en ontdekte dat veel kennis over bodem en voeding al voor de Tweede Wereldoorlog bekend was. Het boek legt parallellen tussen veevoeding en bodemvoeding, met nadruk op microbiologie.
8. “Geheimen van een vruchtbare bodem” (Erhard Hennig) Dit boek was een eye-opener voor de spreker. Het laat zien dat de principes van veevoeding ook gelden voor bodemgezondheid en dat microbiologie de sleutel is tot een vruchtbare bodem.
9. “Who Really Feeds the World?” (Vandana Shiva) Vandana Shiva laat zien dat het vooral kleine boeren en vrouwen zijn die wereldwijd het meeste voedsel produceren, vaak zonder chemische input. Het boek daagt het idee uit dat alleen grootschalige landbouw de wereld kan voeden.
10. “Bodemisch boeren” (Arnold van Workum) Arnold van Workum past innovatieve methoden toe in de aardappelteelt, met nadruk op een hoog humusgehalte en het gebruik van spoorelementen. Zijn aanpak laat zien dat gezonde bodem leidt tot weerbare gewassen en minder ziektes.
11. John Kempf’s piramide (concept) Hoewel geen boek, wordt Kempf’s voedingspiramide besproken: planten bouwen hun gezondheid op van suikers naar eiwitten, vetten, mineralen en uiteindelijk gezondheidsbevorderende stoffen. Dit model benadrukt het belang van een gezonde bodem als basis voor gezonde planten en mensen.
12. Gezonde bodem, gezonde voeding, gezonde toekomst (Arjen van Buuren)
13. De verloren sleutel (humus) (ingenieur Haisma)
14. Professor Higa uit Japan, over Effectieve microorganismen.
Nu je tot hier gekomen wat vindt je van het gesprek?
Heeft het je nieuwe inzichten gebracht?
En ben je bereid de podcast financieel te ondersteunen?
Is het je waard mij maandelijkse te steunen?
Of is een eenmalige donatie meer je ding?– nieuw voer website (zonder registratie en -factuur) – Petjeaf pagina (met registratie +factuur)
Dank je voor je steun!
Nieuw voer is een podcast van Alexander Prinsen waarin hij opzoek gaat naar de transitie in de landbouw. In het dagelijks leven adviseert hij ondernemers anders te kijken naar de realiteit en innovatie met als doel volhoudbare verdienmodellen te realiseren die toekomstbestendig zijn. Meer weten kijk op www.scopematters.com.
Leave a Comment