Met orthomoleculair arts Rineke Dijkinga verken ik hoezeer de bodem, de voedingswaarde, korte ketens en onze gezondheid met elkaar samenhangen. Er blijkt namelijk een causaal verband te bestaan tussen de gezondheid van bodem, het floreren van een gemeenschap (en die van de microbiologie) en zijn bijbehorende economie.
Het is een gesprek over een openbaring over wat we allemaal nog niet weten over ons voedsel. En hoe goed voedsel ons echt voed om onze chronische pijntjes en vermoeidheid tegen te gaan. Er is een noodzaak dat ons menselijk lichaam in balans dient te zijn, en dat wordt bepaald door wat we als mens binnenkrijgen. En wat er in onze cellen gebeurt zegt veel meer over hoe het echt met je gaat. Rineke pleit dan ook voor de ontwikkeling van een dashboard zodat je veel beter inzicht krijgt hoe goed het echt met je gaat. Er spelen zoveel meer facetten een rol in onze gezondheid, zoals de gezondheid van je darmen microbioom met betrekking tot opname kwaliteit van nutriënten.
Rineke geeft aan dat veel pijntjes en vage klachten te herleiden zijn aan tekorten in ons lichaam en het soort (bewerkte) voedsel dat we binnenkrijgen. Uit de praktijk ervaring van Rineke blijkt dat als die uit balans is, dan krijgen wij mensen allerlei onverklaarbare ziektes, omdat ons metabolisme op cel niveau niet meer goed werkt. In een levenstijl van haasten en alles snel will doen, geeft het menselijke lichaam aan dat die daar niet mee eens is. Bijvoorbeeld bij veel stress inactiveert je lijf je spijsvertering met alle gevolgen van dien.
En dan is de link weer gelegd naar gezonde bodems, want gezonde planten bevatten veel meer fytonutrienten en biofotonen. En daardoor kunnen deze gezondere planten veel meer lichtenergie vasthouden. En zonder die lichtenergie kunnen we onze cel batterijtjes eigenlijk gewoon niet opladen.
De ambacht van landbouw cultivatie ten behoeve van voedselproductie, dient weer in ere herstelt te worden. De mens staat ten dienste van de bodem en dan wordt het duidelijk dat het produceren van gezond voedsel centraal zou moeten staan in elke (eco)nomie. Want de bodem is de bodem onder onze economie. Zonder bodems geen voedsel en geen mens. Hoe meer we dat gaan beseffen, hoe meer belang we gaan hechten aan bodems, planten en onze eigen gezondheid. Het is een volgordelijkheid van een keten, waar je niet kunt voorpiepen. Kijken naar je eigen gezondheid, daagt je uit om te kijken waar je eten vandaan komt. En op welke bodem je planten te eten krijgen. En daarmee het belang van de korte keten, weten waar je eten vandaan komt.
Met andere woorden, wij als mens, bestaan ter gratie van onze bodems en niet andersom. Want wat in de bodem zit, is wat de planten eten en wat in de plant zit is wat bij als mens binnenkrijgen. ”Weet je, wij zien er wel heel modern uit, maar wij zijn van binnen net zo antiek als de oermens van 10.000″. Want uiteindelijk: “Uitgeputte bodems; uitgeputte voedsel; uitgeputte mensen; uitgeputte maatschappij” De bodem is bepaald de bloei van de samenleving.
Ga er goed voor zitten. En stel jezelf de vraag wat jij doet om gezond te zijn en te blijven
Foto cover van fotograaf Marcus Pasveer
Wat blijft hangen na het luisteren? Misschien vooral de verwondering over de complexiteit en schoonheid van de natuur. En het besef dat kleine veranderingen, zoals een schooltuintje of een andere kijk op mest, grote impact kunnen hebben. De zoektocht naar een gezonde bodem is een zoektocht naar een gezonde samenleving.
👉 Fijn dat je dit gesprek op Nieuw Voer komt lezen en luisteren.
👉 Wil je ook bijdragen aan het succes van Nieuw Voer?
Kan je wat geld missen, maandelijks of eenmalig?
Mijn collectezak vindt hieronder met de betaallinks.
💲 collectezak👉 hier is de link
🌻 
👉Nieuw Voer: [https://nieuwvoer.nl/jouw-bijdrage-aan-meer-nieuw-voer/]
🌻 
👉 Petjeaf: (als je een factuur wenst) [https://petjeaf.com/nieuwvoer]
Maandelijks of eenmalig, met het bedrag wat het je waard is, wat als dat je ding is.
Als voorbeeld, een luisteraar doneerde €19,95 omdat dit de prijs was geweest van een goed boek over dat onderwerp.
Wat je ook kiest, hartelijk dank alvast voor je steun en veel lees / luister plezier.
Complementaire Geneeskunde
Vanuit de complementaire geneeskunde geeft Rineke aan dat het hard nodig om verder dan wat de reguliere (gangbare) geneeskunde doet te gaan kijken. Rineke geeft aan: “En wat je ook heel vaak ziet, is dat de ene klacht opgevolgd wordt door de andere. En dat is ook niet zo heel gek, want als je naar een heel vitaal mineraal kijkt, magnesium dat is gewoon vitaal voor elke plant, het is vitaal voor elk dier, maar ook voor elk mens. En er zijn honderden processen afhankelijk van magnesium. Dus als er eerst een systeempje omvalt, omdat die geen magnesium meer heeft. Ja, dan gaan er steeds meer systeempjes. Je kunt dus eigenlijk ook een heel beetje uitrekenen. Of uittekenen waar ziekte dan naartoe gaat.”
Het blijkt dat ons lijfelijke systeem een vorm van triage kent (die veelal toegepast wordt in het leger tijdens oorlogen om te bepalen wie het redden waard is en wie niet). Ons lijf is instaat te bepalen op basis van basale natuurwetten welke systeem afgeschaald moet worden om de vitale systemen zoals het hart en longen zo lang mogelijk instant te houden. Als je eenmaal ergens een tekort heb en die raakt dan vervolgens op, dan schakelt het menselijke systeem zich langzaam uit. In de woorden van Rineke: “ Dan hebben wij een hele prachtige, prachtig natuurlijk mechanisme. Die zegt dan gaan eerst de systemen verwaarloosd worden, die niet direct met overleven te maken hebben. Weet je. Jouw spieren hebben heel veel magnesium nodig. Maar je hart ook. En we hebben wel de natuurlijke intelligentie. Daar hebben we een hele mooie controlekamer voor, hier in ons hoofd. Dat die controlekamer zegt. We gaan natuurlijk niet dat hart direct afsluiten van de magnesium. We gaan eerst met de spieren beginnen. En met de botten. En met bindweefsel. En met de gewrichten. En met de huid.
Deze integrale benadering is volgens Rineke wat we gewoon niet meer heel goed snappen. Want volgens haar is gewoon een natuurwet. Veel van onze lichamelijk klachten zijn terug te herleiden naar wat we eten en hoe we dan in ons lichaam opnemen. De uitdaging is om te achterhalen welke klachten waarmee te maken hebben, zoals bijvoorbeeld een mogelijke magnesium (in een van zijn opneembare vormen), met een B12-tekort of met een zinktekort. Wanneer je weet hoe het lichaam werkt, dan kun je volgens haar een heel klein beetje uit tekenen wat de volgende ziektes worden. En helemaal met zink. Rineke: “Zink zit ook in de bodem en in planten en die mineraal is behoorlijk deficient want het zit nauwelijke nog in onze bodems”.
> Ook hier weer het onderscheid tussen gangbaar en dat andere wat meer systemisch naar de dingen kijkt zoals biologische landbouw)
Complementaire geneeskunde lijkt ontzettend op wat we inmiddels weten van hoe planten leven en zo. Terwijl we dat voor ons eigen lichaam niet meer goed weten, dokters zouden veel meer begrip moeten krijgen van de complexitieit van ons lichaam.
De motor van onze gezondheid, onze cellen
Het is ook een verhaal over wat eten in zijn essentie echt betekend, over de noodzaak van voeden in plaats van vullen, voor onze cellen. Aldus Rineke: “de mens eet primiair om te overleven en ons darmkanaal verteerd spijs en daarna gaat het naar de 40billioen cellen van ons, die ons in leven houden.” “Die cellen zijn super drukke high-tech fabriekjes. Er gebeuren heel veel fabrieksfoutjes en er vindt schade plaats. En daar is niks mis mee als dat ook weer gerepareerd kan worden. En daar hebben wij dus zo sterk die fytochemie stoffen voor nodig. En opname van die fytochemie stoffen zijn te herleiden naar onze darm waar ze eruit gehaald worden.”
> En als je weet dat die die fytochemie stoffen, secundaire metabolieten, alleen in planten zitten als de plant weerbaar is geteeld, dan wordt het duidelijk dat voeden steeds belangrijker wordt dan vullen.
Een niveau dieper over de werking van onze cellen, onze celbrandstof draait op ATP. En die ATP kan pas goed gemaakt worden als wat we eten ook past bij wat onze cellen nodig hebben. En om te zorgen dat de cel dan ook optimaal funcitioneerd
> Je zou dus kunnen stellen dat naast ons hart onze cellen eigenlijk de meest belangrijke organisme is van ons lichaam. Als de cellen zich gezond en weerbaar (goed immumsysteem) kunnen houden, dan is ons lichaam veel sterker en vitaler. En dat alles begint met wat we eten en uit welke bodem dat eten komt.
Maar voeding is niet alleen voedingsstofjes. Voeding is ook lichtenergie. En die 40 biljoen cellen van ons zijn eigenlijk batterijtjes die op zonlicht. Het blijkt dat Roel van Wijk middels biofotonen heeft kunnen laten zien dat levende orgsanisme instaat zijn om fotonen vast te houden. Rineke: “ Ja, en samen met frequentie dat is eigenlijk wat samen met voedingsstoffen en zuurstof die cellen gezond houdt. En gezonde planten, die hebben dus heel veel van die biofotonen en die houden ze ook vast. En wat Roel van Wijk dus heeft aangetoond is dat, weer terug naar die piramide van John Kemp. Krakkemikkige planten die kunnen hun biofotonen niet vasthouden. En dus eten wij dan eigenlijk voedsel zonder die lichtenergie. En zonder die lichtenergie kunnen we onze batterijtjes eigenlijk niet goed functioneren”
> En zo wordt het eens te meer duidelijk dat als je zelfs op cel niveau naar ons voedsel kijkt, de plantaardige cellen die we eten, bepalen in grote maten de gezondheid van ons eigen menselijke cellen. Het is een betoog voor de noodzakelijke verandering van menselijke de kijk op voedselproductie en voedselvoorziening vanuit gezondheidszorg en volhoudbaarheid. Kwaliteit is toch echt veel belangrijker dan kwantiteit, als je de gezondheid van de bevolking centraal steldt. En dat we de wereld kunnen voeden met een voedselsyseem dat hier rekening mee houdt hebben Ronald van Marlen en Arjen van Buuren al eerder in de podcast aangetoond.
Darm Microbioom
Wist je trouwens dat onze darmen een buis is dat bij onze mond begint en bij onze kont eindigd. Het is een buis dat blootgesteld staat aan de buitenwereld als enige orgaan van ons lichaam. En dat het daardoor zo ontvankelijk is voor de microbiologie van de buitenwereld, van de bodem en van het gewas.
Zie ook het gesprek met Marco van Es
En het voedsel van onze cellen komt dan dus uit onze darmen en hoe die dat voedsel dat ze te eten krijgen kunnen verwerken. Wat je wilt is dat je darmen microbioom je voedsel gaat verteren en niet gaat laten verroten. De wetenschap begint steeds meer in te zien dat ons eerste brein mogelijk onze darmen zijn, en dat onze hersenen ons tweede brein zijn. In de woorden van Rineke: “En die darm die communiceert op zo verschrikkelijk veel manieren met ons brein, op hele unieke manieren. En dat betekent ook dat mini-ontstekinkjes in die darm, die wij niet voelen overigens, maar die wel heel veel chronische ziektes geven, ook die ontstekingsstofjes communiceren met ons brein.”
En dan blijkt weer dat, net zoals in de bodem, er twee soorten groepen bacteriën in onze darmen leven. Rineke: “Wij hebben goedaardige darm micro-organismen nodig, en de bodem heeft ook goedaardige micro-organismen nodig, om die antioxidanten werkzaam te maken. Dus je kunt het wel slikken, je kunt het wel in voeding stoppen maar zonder gezonde darmen worden ze niet actief en heb je er dus eigenlijk niks aan.”
Aan de andere kant heb je in je darmen, net als in de bodem, nitrificerende bacteriën. En die worden actief door de halfslachtige eiwitten en al die suikers wat tot rotting en tot gisting gaat leiden. Met alle gevonden van dien voor de darm micriologie.
Rineke ligt het nader toe: “Met wat we binnen krijgen en wat we in ons lichaam aanmaken doen de darm bacteriën heel veel. Zo zijn de bacteriën instaat op de hormonen uit ons lichaam her te gebruiken in samen werking met onze lever. En als dat niet goed gaat kan dat – neurodegeneratieve ziektes tot gevolg hebben. Zeker nu ook xeno-oestrogenen uit pfas, bestrijdingsmiddelen, residuen op voedsel en microplastics in ons menselijke systeem terrecht komen. Er wordt nu veel meer gevraagd van onze cellen en microbiologie om ons lichaam te ontgiften van alles wat we binnen krijgen.
En tel je daarbij op de monocultuur op het land, dat betekent ook een monocultuur in je darm. En het is juist deze biodiversiteit van het microbioom die ons gezond moet houden, zowel je lijf als je brein. In de woorden van Rineke: “dan betekent verarming van je microbioom, vermindering van veerkracht, dus ziektegevoeliger.”
En dan blijkt dat het soort graan invloed heeft op onze darm microbioom. Rinke legt uit: “Elke unieke vezels zorgt ervoor dat ze specifieke groepen darmbacteriën voeden. En daarom is haver een belangrijk alternatief voor tarwe, daar haver de darm microbiologie ondersteund, veel meer dan tarwe.
> Gezondheid is daarmee dus mogelijk zelfs terug te brengen naar gezonde metabilisme van cellen, ongehacht of dat de bodem, plant of mens (en zijn darmen) is. Als er alles inzit wat je nodig hebt, dan krijg je ook alles.
Je kunt dan de vraag stellen als we dan alles zo goed weten van onze dieren en planten, waarom hebben we voor de mens nooit een instrument ontwikkeld om de zien hoe het met onze eigen cellen ervoor staat. We weten inmiddes dat ons denken en gezondheid een directe relatie heeft met onze spijsvertering (darm microbioom). Stel dat we alles binnenkrijgen wat we nodig hebben (en kunnen opnemen), dan komt de mens ook terug in zijn kracht te staan?
Marco van Es vertelde in ons gesprek dat het de bodem is ons zo voed vanuit de microbiologie en dat het eten van grond voordelen heeft voor je darmen. Hij vertelde dat zelfs astma,alzhiemer, autisme, en anderen, minder wordt als je meer juiste microbiologie eeten meer. Het daagt de gangbare gezondheidzorg uit om meer systemsich naar de mens te kijken. En de verleiden te weerstaan om met pillen de symptomen te bestreiden (net zoals wat de in de gangbare landbouw doen met het spuiten van het gif om een aanval te bestrijden die er is omdat er in het systeem een onbalans is. En opruimen voor de natuur een natuurlijke manier is om wat niet goed erin past af te breken en de grondstoffen weer gebruiken voor een nieuwe creatie.). Met andere woorden iets wat niet levensvatbaar is in leven houden, vraagt dus om kunst en vliegwerk. Dat terwijl als je levenvatbaarheid vertaald naar weerbaarheid, je wordt uitgedaagd om datgene weer in zijn kracht te zetten. En dat kan alleen als de cellen krijgen wat ze nodig hebben en ook dat is voor elke mens weer anders. En dat krijgen we dus weer voornamelijk van de plantenkoninkrijk. Het dierenrijk geeft dierlijke eiwitten die ons systeem in kleine mate verrijken, niet in de verhouding zoals die planten dat doen.
Ons lever, een heel belangrijk orgaan
Als je de rol begrijpt van de lever en zijn interactie met de darmen, dan is het niet slim geweest om alle bitterstoffen uit ons voedsel te telen. Rineke legt uit: “Omdat die bitterstoffen ervoor zorgen dat als die lever zegt van ‘nee, jij bent niet geschikt’ jij gaat terug naar de darm en richting wc-pot. Dat gaat via de gal en die gal heeft dan heel veel bitterstoffen nodig. Dus dat is heel spijtig dat we al die spruitjes zonder die bitterstoffen hebben veredeld, het gaat ten kosten van onze natuurlijke systeem.”
En dan leer je van Rineke dat de lever het overtollige vet (vervetting) opslaat in de prostaat, bij mannen, en in de borsten, bij vrouwen. En laat dit nu de plekken zijn waar veel kanker voorkomt.
Gezondheidssysteem gebaseerd op preventie, zoals in China
Rineke haalt het voorbeeld aan van China waar preventie veeel centraler staat in de gezondheidzorg. “ In China is het eeuwenlang precies andersom geweest. Daar krijgt een huisarts betaald voor alle patiënten die hij niet had gezien. Dus die moest zijn patiënten instrueren van zo blijf je gezond, want ik wil je niet.”
Het ministerie van Landbouw en Gezondheidszorg
Volgens Rineke ontbeert de huidige medische wereld een dashboard die helpt om te begrijpen of de basis huishouding in ons lichaam en specifieker in je cellen op orde is. En daarmee ook de invloed van je darmen op je spijsverterking door je darm microbioom en daarmee je opname van nutrienten. Rineke geeft aan dat veel pijntjes en vage klachten te herleiden zijn aan tekorten in ons lichaam en het soort (bewerkte) voedsel dat we binnenkrijgen. Doordat de een causaal verband is tussen de landbouw en gezondheidzorg zou het niet zo gek zijn als er ooit het ministerie van Landbouw en Gezondheidszorg komt. Want wat we eten heeft direct te maken met onze gezondheid.
Rineke geeft aan dat onze darmen de motor zijn van onze gezondheid. “ Duizenden jaren geleden was al de stelregel, ziekte zetelt in de darm. Ook in de medische wetenschap van nu, denken ze van verhip. En dat klopt eigenlijk ook wel. Vele ziektes zijn in principe toch weer terug te herleiden naar die darm en naar dat microbioom.” Ze heeft veel inspriatie gehad aan Professor Gerjan Navis die internist-nefroloog was aan het UMCG en hoogleraar Voeding in de Geneeskunde bij de RUG.
Eenzijdig voedingspatroon uit verarmde bodems en goedkope suikers
Het blijkt dat we op steeds jongere leeftijd ziek worden, en dat heeft tegenwoordig “sick before their age”. Wist je dat de westerse burger gemiddeld op zijn 42ste jaar zijn eerste chronische ziekte krijgt? En dan zijn wij als westerling ontzettend trots dat we zo’n hoge levensverwachting hebben. Het heeft blijkbaar een lange looptijd nodig voordat de afnemende kwaliteit van onze cellen zichtbaar worden. En inmiddels wordt bekend dat steeds meer jonge kinderen ook last hebben van leververvetting, niet-alcoholische leververvetting.
Wat blijkt, zo verteld Rineke mij, ons hoofdvoedsel bestaat eigenlijk uit zes basis componenten, tarwe, soja, mais, suiker, melk en vlees. En onze goedkope suikers komen grotendeels uit maïs, de glucosefructose. Dus de kans is groot dat als je fructose lees op een verpakking dan is de kans groot dat het uit de maïs komt. Fructose, dat klinkt als fruit, alleen het is inmiddels een geraffineerd suiker uit mais. Tel je alles bij elkaar op, dat eet een volwassene op dit moment zo’n 99 suikerklontjes en een kindje iets van 127 per week. Dat je lever dan vervet is dan te begrijpen. En dan nog daar boven op krijgen 75% van de burgers te veel vezels binnen.
>Wat we eten bepaald dan echt wie we zijn, veel meer dan we beseffen. Een ongezond voedingspatroon beinvloed je darm microbioom en daarmee dus ook je gezondheid op cel niveau. Tel daarbij op dat je bacterien een directe verbinding hebben met je hersenen, naast het zenuwstelsel, dan wordt het evident dat je zorgdragen voor je darm microbioom geen overbodige luxe is.
> en dat is het niet zo raar dat ons darmmicrobioom aan het verarmen is. Of anders geformuleerd, de biodiversiteit in onze darmen neemt af. Het is veel meer de monocultuur en das net zoals in de landbouw. Die correlatie is er niet zomaar, we weten dat onze bodems aan het verarmen zijn en zo ook de gewassen en dat is wat we eten.
Levensmiddelen (voedselverwerkende) industrie kijk op voedsel
Volgens Rineke is voeding en eten niet hetzelfde. “zal dit eten wel voedsel zijn” “We noemen het eten van tegenwoordig met een duur woord ‘hidden hunger’. We hebben wel calorieën, maar het zijn lege calorieën. En dan zegt de voedingsmiddelenindustrie, nou dan zullen wij er dus mooi goedkoop houdbaar voedsel van maken.” Juist door het raffineren, steriliseren en pasteuriseren wordt alles wat goed voor de mens is eruit gehaald. “En dan gaan ze van de tarwe, de vezels en het gros van de mineralen en de sporenelementen eruit raffineren. Nou en dan hou je dus dat prachtige witte meel zonder enige voedingswaarde”. Wetende dat de bodems veelal verarmd zijn, en dat al heel veel mineralen en sporenelementen niet meer in zitten, dan sturen we het gewas naar de fabriek. En die haalt er nog eens een keer weer bijna alles wat er van oorsprong in dat graan zat. Dan is het het logisch dat er uiteindelijk in het eindproduct ook niet heel veel meer inzit wat je als voeding kan bestempelen
Een ander voorbeeld van Rineke, “Je had het net over B12 en dan zeggen we B12 zit in melk. Ja dat klopt, tenzij je het eruit pasteuriseert of steriliseert. Dus B12 zit vooral in rauwe zuivel. En rauwe zuivel kun je prima fermenteren en dan heb je weer een hele mooie probiotische stof voor je darmen.”
Datzelfde geld voor gluten in tarwe, de gluten gehalte lag vroeger veel lager dan nu. We hebben het huidige tarwe ras zo veredeld dat die een hoger eiwit gehalte gefet en dan krijgt je ook meer gluten omdat de plant zo werkt. En dat blijkt dat gluten wenselijk was voor de bakkers, omdat het helpt met het reizen van het brood, je krijgt er namelijk heel luchtig brood, zonder stevigheid. Dat terwijl je vroeger in Nederland je brood per kilo betaalde en we nu er veel minder inhoud voor terug krijgen.
“ Maar betekent dat het ook biologische tarwe kan zijn met een hoog glutencontent.” -> gluten kun je deactiveren door deze te fermenteren, bijvoorbeeld zuurdesem deeg te maken
-> De uitdaging is om bakkers om te laten scholen om weer te leren bakken met de oude rassen die minder gluten en eiwitten bevatten. Dat vraag om een hele generatie bakkers om laten omschakelen en zorgen dat de boeren ook omschakelen. Anders doen vraagt een andere keten, en daarom is dit korte keten zo belangrijk, want daar kan het kleinschaling ingeplementeert worden. Daarna kan het volume volgen. Het vraagt een andere organisatievorm tussen de bakkers en de betrokken boeren om zo een plek in de markt verovereen en de burger laten proeven dat het ook anders kan.
Terugkeer van de oude granen
De oude graan rassen hebben meer vezels en minder gluten. En wat blijkt, die oude rassen zijn ook veel beter voor de menselijke darmen (en microbioom) en weten mensen ook weer te laten opknappen.
Boeiend is het onderzoek en boek van Petra Essink, Graankracht. Daarin geeft Rineke aan dat de naalden (baarden) van de oude granen nodig waren om zoveel mogelijk zonlicht op te slaan in die naalden en die dat transporteerden ze dan vervolgens naar de korrel. De landbouw optimalisatie leidde tot het weg veredelen van de baarden om die zo lastig waren in de combine . Het gevolg aldus Rineke “we hebben dus nu granen die hun oorspronkelijke lichtkracht missen. En silicium was daar eigenlijk het basismineraal van dat vooral in die naalden zat en dat trok dat zonlicht aan en kon het vasthouden.”
> De terugkeer van oude rassen hebben een meervoudig doel. Ze helpen onze gezondheid en die van de bodem. Juist door betere verhoudingen van gluten, vezels en inhoudssstoffen. Vroeger was toch zo gek nog niet.
> En dan wordt duidelijk dat de oude graansoorten (Roggen, gerst, haver, kamoet, sorghum, boekwijt) veel meer waarde hebben dan de huidige graan rassen. Ze kunnen wel tot 2.5 meter hoog worden, en geven daardoor veel stro. Ze zijn goed voor de bodem en hebben een lage gluten gehalte. En opvalland oude granen kunnen heel slecht tegen kunstmest.
John Kemp’s Pyramide, het groeimodel van planten in 4 stappen
Rineke merkte op dat de plant gezondheid pyramide van John Kemp veel gelijkenis vertoond met de gezondheid van de mens.
fase 1_ Fotosyntese
fase 2_ Complete en goed afgeronde, gevormde eiwitten en aninozuren
“Dus wat John Kemp zegt, als die eerste twee fases goed gegaan zijn, dan heb je eigenlijk ook heel weinig bestrijdingsmiddelen meer nodig.” “En het eten van niet goed gevormde eiwitten heeft een groet impact in je darmen.”
fase 3_ Lipide syntese
fase 4_ plant maakt Fytochemische stoffen ( nutriceinen, inhoudsstoffen, secundaire metabolieten), onder ander aroma’s en etherische olieën en dergelijke aan.
En wat blijkt, als die koolhydraten en die eiwitfasen goed zijn gegaan, dan gaat die plant lipiden, vetten aanmaken. Dan zie je ook die planten met zo’n mooi waslaagje heel vaak op het blad. En dat is dan weer hun bescherming tegen gewoon heel veel organismen die via de lucht aankomen. En als dat, dat is eigenlijk al, dan heeft die plant zoveel energie dat die ook die gezonde vetten aanmaakt, de fytochemische stoffen. Die beschermen dan ook gewoon die appel of die peer, dat die niet gaat rotten, dat je gewoon lang kan bewaren.
Rineke: “Het heeft inderdaad iets met een hoge brixwaarde te maken, want ik heb al heel vaak ontdekt dat het ook een veel intensere smaak heeft. En dat kan ook niet anders, omdat die smaakstof van zich in die laatste fase ontwikkelen. En ja, het is zo geniaal hoe het eigenlijk allemaal bedoeld” “En John noemt een voorbeeld, en daar was ik echt heel diep van onder de indruk, dat op het moment dat jij bijvoorbeeld een bloeiend veld met veldbonen hebt, en de insecten gaan op de paardenbloemen in de berm fourageren, dan is er iets heel erg mis eigenlijk, of dan is er iets heel goeds aan de hand met jouw land”.
“ Om die plantpyramide van Jean Kemp heel expliciet aan boeren uit te leggen. Dan leg ik uit wat de voordelen zijn per fase. Als die fotosynthesefase goed loopt, dan krijg je mensen met gezondere darmen, met minder overgewicht, met minder diabetes. Als die eiwitfase goed loopt, dat je dan mensen krijgt die weer spiermassa kunnen opbouwen en dat je weer je immuunsysteem traint die goede eiwitten nodig heeft. En dat dan ook veel feel good stofjes hebt die helpen voor mensen met ernstige psychische klachten”
> En zo ontstaat langzaam een handboek om te leren om onze bodem te lezen en ervan te houden. Hoe je aan onkruiden kan lezen hoe het met je bodem ervoor staat. En hoe je aan je planten kan zien of ze krijgen wat ze nodig hebben. En hoe je aan insecten kan zien of welke planten ze de voorkeur hebben om op te ruimen. Leren de natuur terug in zijn kracht te brengen, is toch echt een ambacht die veel tijd en kunde nodig heeft.
Landbouwgrond is de motor van de samenleving, het is onprijsbaar
Nederland heeft een van de duurste landbouwgronden (bodems) waar speculanten graag een positie in willen nemen. De bodem is de bodem onder onze economie. Zonder bodems geen voedsel en geen mense. Hoe meer we dat gaan beseffen, hoe meer belang we gaan hechten aan bodems, planten en onze eigen gezondheid. Het is een volgordelijkheid van een keten, waar je niet kunt voorpiepen.
Volgens Rineke is het nodig om de grond uit speculatie halen, om te borgen dat voedselproductie behouden blijft. Het kan een investering zijn van vermogende particulieren om meer rendement uit de bodem te halen, dan op een rekening. En zo kunnen ze helpen met de oplossing voor eigen voedselvoorziening. Ook de grond veiligstellen met een stichting, zodat je er niet meer aan kan komen is een mogelijkheid zoals met Land van Ons, we are stewards of a steward ownership model?
> Het is dan ook niet raar dat er groeiende bewustzijn ontstaat dat we als nederlander onze eigen voedselvoorziening veilig moeten stellen (net zoals in zwitserland, zie het gesprek met Marcel van der Heijden). Voedselproducerende grond is de basis van de maatschappij, er zijn grote civilisaties ten onder gegaan toen hun bodems uitgeput waren. Ergens zit er dus een limiet in wat wie kan kopen, want de rijken zetten inmiddels hun geld in op landbouw grond omdat ze weten dat voedselproductie schaars zal zijn in de toekomst.
> Welke rol kan de landbouw dan hebben die de bodem herstel centraal stelt en daarmee meerwaarde inbrengt dan dat er uitgehaald wordt als je naar het systeem/integraal plaatje kijkt. (vasthoude water, invloed hebben op regenval dat door de biolgie geinieert wordt ipv de natuurkunde, beinvloeding van het locake klimaat (dat nog alles buitenom het feit dat de windmolenparken op de noordzee zowiezo de luchstromen in de noordzee op grote schaal gaan beinvloeden)
> Er is een mooie plaatje gemaakt door iemand die had wereldwijd op ons ruimteschip de biomassa geanalyseerd. En wat blijkt, de planten zijn 80% van de totale biomassa. Ze blijken dan ook een best belangrijke rol te vervullen in ons ruimteschip.
> Je kan nu ook onderdeel worden van de tuin van Rineke en zorgen dat meer grond vrijgemaakt wordt voor lokale voedselproductie. Haar ondersteunen kan hier -> https://iona.nl/fondsen/fonds-ecoist/
Voor elke boer de waarde geven die hij brengt voor de maatschappij
En dan vraag je je af, waarom we nooit een fairtrade label hebben voor de Nederlandse boeren. Het is toch raar dat we wat uit het buiteland halen wel het onderscheid maken tussen fair trade en de gewone wereldhandel. En dank ontdek je dat faritrade niet hetzelfde is als biolgosche en geen garantie is dat de bodem onder faritrade certficering beter wordt beheerd.
En dan kom je weer terug bij het boerenambacht, de natuur voor je laten werken doordat je de processen goed begrijpt en de bodem en plant terug in zijn krahct kan zetten. Ook in het gesprek met Marco van Es, kwam naar voren dat het is tijd dat we weer van onze bodem leren houden.
Boeiend is dan om na te denken over welke gemeenschap die instaat is om bodemvaardigheden, kookvaardigheden en gezondheidsvaardigheden te borgen. Zijn het die gemeenschappen die een lang leven beschoren zijn. Want handel veroorzaakt altijd dat elk rijk opzoek ging naar de vruchtbaarste landbouwgronden om de opbrengsten te gebruiken als ruil/handelsmiddel. En extractie van die bodem lag dan vaak ook weer op de loer. Want dan plunder je wel een ander bodemrijk gebied. Wat doet dat dan met bestaanszekerheid, bestaansessentie van de mens en zijn gemeenschap/samenleving.
-> Wat betekend dit dan voor de landbouwer, de boer? Dan wordt het evident dat de boer toch echt de dokter kan zijn (zoals het gesprek met Theo Mulder) omdat de boer het eten verbouwd voor de rest van de keten, voor zijn eigen dieren, voor zijn medemens. Het is dan best bijzonder dat een boer dan eigenlijk veel meer weet over de medicijnale waarde van de biologie, van bacterie, paddenstoel, alg, plant, dier en dat dit alles met elkaar samenhangt. Dan is een boer veel meer dan een productie machine ten diensten van de procesindustrie, het is een beroep dat helpt om de mensheid instant te houden. En kijkend naar de histroie blijkt dat ook zo.
De boer die de natuur kan lezen en met de natuur samenwerkt is iemand die met zijn beide voeten op de grond staat en de mens gezond kan houden/maken. Net zoals een koe weet welke kruid ze moet eten als ze ergens last van heeft, weten we als mens diep van binnen ook wat we nodig hebben om onze cellen optimaal te laten functioneren.
Dus stel je voor dat je als akkerbouwergaat verdiepen in het verhaal van orthomoleculaire geneeskunde en wat dan de relatie is tot de bodem en jezelf. Dan kan ik dus een positief impact maken met het gewas wat ik teel.
